Instrukcja Obsługi Nastolatka – cz. 5 „Konflikt”

„Konflikt”

„Największym nieprzyjacielem rodziny
nie jest konflikt, ale obojętność.”

Pino Pellegrino

Rodzice przede wszystkim powinni starać się o utrzymanie dobrych relacji z dzieckiem, gdyż właśnie przez nie mogą wpływać na jego zachowanie.

W miejsce zakazów i nakazów, które na ogół działają na krótką metę, lepiej wprowadzić negocjowanie umów regulujących wzajemne stosunki.

To do dorosłych należy inicjatywa w sprawie wspólnych spotkań i rozmów.

Warto pamiętać, że w procesie kształtowania się woli w wieku dorastania powszechnie obserwowanym zjawiskiem jest przekora, która przejawia się jako krnąbrność i nieposłuszeństwo wobec rodziców, wychowawców i in. Zachowanie nabiera cech arogancji, bezczelności, przesadnej pewności siebie. Taki sposób bycia młodych ludzi prowadzi do częstych konfliktów z otoczeniem.

Sposób postępowania z dzieckiem dobieramy zawsze w zależności od tego, na jakim tle, z jakiego powodu, w jakich okolicznościach do zatargu doszło. A więc musimy znać jego przyczynę. Cokolwiek jest przyczyną nieporozumienia, zawsze pierwszą czynnością powinna być odpowiedź na pytanie „dlaczego?” i dopiero wówczas należy dobierać metodę postępowania, aby konflikt zlikwidować. 

Ważne – dotrzeć do potrzeb, a nie koncentrować się na celu.

W sytuacjach konfliktowych ważne jest:

  • opanowanie ze strony rodziców i rozmowy oparte na zasadzie życzliwości;
  • przyznawanie racji dorastającemu dziecku, gdy ją ma;
  • wykorzystywanie wpływu osób, które są dla dorastającego chłopaka czy dziewczyny autorytetem; może to być ktoś z rodziny bliższej czy dalszej, wychowawca lub któryś z nauczycieli, starszych kolegów, ktoś, kogo nasze dziecko lubi, ceni, liczy się z jego zdaniem, naśladuje, powtarza jego opinie.

 

Najbardziej niepożądane i generujące konflikty postawy rodzicielskie, to:

  • zbyt surowe (rygorystyczne) traktowanie dzieci;
  • nadmiernie pobłażliwe (liberalne) postępowanie z dziećmi;
  • niekonsekwencja wychowawcza.

 

Konflikty między dorastającymi dziećmi a rodzicami są nieuniknione. 

 

W zależności od postaw i umiejętności dorosłych ich przebieg może być burzliwy lub łagodny. Bardzo ważne jest rozumienie dążenia nastolatka do niezależności, samodzielności i posiadania własnego zdania oraz traktowanie tego jako normalnego etapu rozwojowego. Przyczyną wielu napięć jest uporczywe domaganie się przez rodziców zmian takich zachowań młodego człowieka, które na ogół tego uporu nie są warte, bo nikomu nie szkodzą (np. sprawa ubioru, fryzury, wystroju pokoju). 

Są też zachowania, na które dorośli muszą mieć wpływ, ponieważ stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia dziecka, naruszają normy prawne i zasady społeczne. Bywa, że trudno jest odróżnić jedne sytuacje od drugich. Zdarza się też, że łatwiej jest wyrazić niezadowolenie z relacji z dzieckiem sprowadzając jego przyczynę do ubioru, nauki czy kolegów, niż podjąć wysiłek określenia rzeczywistego problemu i doprowadzić do jego rozwiązania. 

Dzieci nie buntują się przeciwko dorosłym, ale przeciw próbom ograniczania ich autonomii. 

Niekiedy ustępują ze strachu (wewnętrznie przeżywając złość, niechęć, poczucie niezrozumienia), czasami zaś przesadnie manifestują swój opór.

Nastolatki z reguły gotowe są zmienić swoje zachowanie, jeśli zobaczą, że to co robią szkodzi innym lub uniemożliwia im zaspokajanie potrzeb. Dorosły, który nauczy się oddzielać zachowania szkodliwe od tych, które są dla nastolatka sposobem wyrażania siebie na różne sposoby, spotka się ze zrozumieniem i gotowością do podjęcia współpracy.

Młodzi ludzie nastawieni są na liczenie się z potrzebami innych, trzeba im jednak umieć pokazać, które ich zachowania wpływają niszcząco lub ograniczająco na innych. 

Rodzice przede wszystkim powinni starać się o utrzymanie dobrych relacji z dzieckiem, gdyż właśnie przez nie mogą wpływać na jego zachowanie. W miejsce zakazów i nakazów, które na ogół działają na krótką metę, lepiej wprowadzić negocjowanie umów regulujących wzajemne stosunki. 

To do dorosłych należy inicjatywa w sprawie wspólnych spotkań i rozmów.

Jeśli chcemy przeprowadzić z dzieckiem poważną rozmowę, należy pamiętać aby:

  1. znaleźć na nią spokojny moment;
  2. zajmować się tylko jedną konkretną sprawą;
  3. mówić o swoich uczuciach w związku z problemem;
  4. słuchać uważnie;
  5. zadbać o to, aby każdy mógł przedstawić swoje widzenie problemu i wyrazić własną opinię;
  6. zakładać możliwość zmiany zdania;
  7. koncentrować się na rozwiązaniu problemu, a nie na tym kto wygra;
  8. jeśli jest taka potrzeba, robić przerwy w rozmowie aby ochłonąć;
  9. nie zakładać (i nie forsować) jednego gotowego rozwiązania.

Przede wszystkim jednak należy zadbać o to, aby dziecko nie poczuło się lekceważone, ignorowane, ośmieszane, a dorosły nie ustawiał się w roli eksperta, którego zdanie jest ostateczne.   

Wspólne rozwiązywanie problemów:

  1. Zdefiniowanie problemu – przez obie strony; w komunikacie „ja”.
  2. Burza mózgów, poszukiwanie pomysłów – bez oceny; kreatywnie i z fantazją.
  3. Ocena pomysłów – czy propozycja rozwiąże problem; czy jest praktyczna; czy się nam podoba.
  4. Wybór opcji, która najbardziej wszystkim odpowiada.
  5. Opracowanie planu wdrażania (kto kiedy, kto pilnuje, jakie mogą pojawić się trudności).
  6. Ocena wdrożenia planu po pewnym czasie.

Więcej informacji:

„Dzieci i nastolatki w obliczu konfliktu dorosłych”: LINK

„Rozwiązywanie konfliktów bez przemocy” – opracowanie: LINK

Zapraszamy do części 6: LINK

Tekst: Beata Ogonowska-Woźniak

Grafika: stomatologianews.pl; blog.lukaszbielinski.pl; www.woia.pl; youtube.pl; egmont.pl; discoverstrategy.pl

 

Instrukcja Obsługi Nastolatka – cz. 4 „Kary”

„Kary?”

„Kary nie powinny być pomszczeniem przewinień,
lecz mają chronić w przyszłości od złego.”

Jan Amos Komeński

„Każdy człowiek popełnia błędy,
ale tylko mądry potrafi się na nich uczyć.”

Sir Winston Churchill

U starszej młodzieży nieposłuszeństwo jest wyrazem poszukiwania własnej tożsamości, ćwiczenia swojego „Ja”. Specyficzny dla okresu dorastania negatywizm może przybrać formę arogancji czy prowokowania, najczęściej jednak przejawia się w łagodnych formach droczenia się, ociągania, marudzenia lub krótkotrwałych wybuchach złości, skierowanych bardziej przeciw światu niż przeciw konkretnej osobie czy sytuacji.

Zdarza się, że negatywizm wyzwala u młodzieży potrzebę czynów nadzwyczajnych, dokonywanych „dla draki”, nie mających podtekstów chuligańskich. Młodzież chce w ten sposób popisać się swoja brawurą, odwagą. U podstaw tych zachowań leży zazwyczaj chęć rozładowania napięcia emocjonalnego.

Z odwrotną sytuacją spotykamy się, gdy młody człowiek jest nadmiernie podporządkowany, zawsze zachowuje się wzorowo, nie przejawia protestu – wtedy można przypuszczać, że jest on zahamowany, a w przyszłości będzie osobą zależną, łatwo ulegającą wpływom innych ludzi.

Termin „złe zachowanie” jest często nadużywany przez rodziców i w wielu sytuacjach oznacza zachowanie nieodpowiednie i kłopotliwe, które często wynika z pragnienia nastolatka, aby jak najszybciej usamodzielnić się i uniezależnić.

Pojęcie „dyscyplina” też najczęściej kojarzy się z wymierzaniem kary, podczas gdy ma ono mieć związek z wychowaniem.

Nie zwracaj więc zbyt wielkiej uwagi na złe zachowanie,

lecz na potrzeby twojego dziecka.

 

Warto zawsze pamiętać o tym, że:

  • Niezależnie od tego, czy zdajemy sobie z tego sprawę czy nie, wszystkie nasze słowa i czyny, a nawet postawy, zawierają w sobie element wyboru.
  • Nastolatki muszą nauczyć się myśleć o każdym swoim wyborze w kontekście konsekwencji dla siebie i innych. Nawet jeśli wybór nie odpowiada ich oczekiwaniom, to zawsze, kiedy już został dokonany, oznacza odpowiedzialność za to, czy jest etyczny i moralny.
  • Każda zasada, reguła jest dobra tylko wtedy, gdy konsekwencje, które następują w wypadku jej nieprzestrzegania działają odstraszająco. Wykroczenie przeciw regule jest wynikiem ukrytego rachunku strat i zysków, jaki nieświadomie przeprowadza każda osoba, zanim postąpi niezgodnie z regułą. Konsekwencje muszą więc „zaboleć”, ale nie mogą być upokarzające.

Rodzice często zapominają, że konsekwencją jest również odebranie przywilejów.

  1. Przywileje to dobra materialne, usługi, produkty, które możesz zaproponować nastolatkowi. Przywilej to coś, na co trzeba zasłużyć, coś, co z definicji znajduje się pod kontrolą rodzica.
  2. Ogromną wartość dla nastolatka (ważny przywilej) stanowi np. wolność i niezależność. Twoje dziecko powinno zdobywać ją poprzez:
    • odpowiednie zachowanie;
    • udowadnianie, że potrafi odpowiedzialnie podejść do przyznanej mu swobody.
  3. Szlaban oznacza brak dostępu do wszystkiego, co znajduje się w grupie przywilejów. Zasady skutecznego szlabanu:
    • Rodzic musi mieć możliwość nadzorowania i egzekwowania szlabanu.
    • Nie może on trwać dłużej niż dwa dni.
    • Nastolatek musi być uprzedzony, jakim swoim zachowaniem może spowodować nałożenie szlabanu.

Konsekwencja sprawia, że nastolatek ma szansę:

  • zmierzyć się z tym co zrobił;
  • przejść do działania, czyli naprawić zło;
  • nauczyć się czegoś na własnych błędach;
  • stać się bardziej dojrzały i odpowiedzialny.

Pamiętaj – kara rani; konsekwencja wychowuje!

Zamiast karania:

  • Opisz co czujesz.
  • Określ oczekiwania.
  • Zaproponuj wybór.
  • Pokaż jak można naprawić postępowanie.
  • Przejdź do działania.
  • W związku opartym na miłości nie ma miejsca
    na karanie.

 

Zamiast koncentrować się na buncie nastolatka:

  1. Skup się na jego dobrych stronach.
  2. Pamiętaj, że dobra komunikacja to podstawa skutecznego rozwiązywania problemów i nieodłączna część każdej interakcji.
  3. Egzekwuj konsekwencje (zawsze najpierw pozytywne).
  4. Ustal fundamentalne zasady życia domowego i konsekwentnie ich przestrzegaj.
  5. Wspólnie z dzieckiem negocjuj rozwiązania (wręcz angażuj je do tego) dotyczące wszystkich kwestii, bez naruszania fundamentalnych zasad.
  6. Utrzymuj właściwy nadzór.
  7. Sprzyjaj dążeniu do niezależności.
  8. Upewnij się, czy twoje przekonania i oczekiwania są rozsądne.

 

Więcej informacji:

“22 alternatywy dla kary”: LINK

“6 sposobów na ochronę nastolatków przez dyscyplinę”: LINK

 

Zapraszamy do części 5: LINK

Tekst: Beata Ogonowska-Woźniak 

Grafika:www.zsercemoatopii.pl; www.poradnikzdrowie.pl;facebook.pl; slideplayer.pl; przedszkole.miekinia.pl; psychologszkolny.pl

Zakończenie roku szkolnego 2020/2021

Zakończenie roku szkolnego 2020/2021 odbędzie się na boisku szkolnym w piątek 25 czerwca o godzinie:

8:00 – dla uczniów stacjonarnych,

11:00 – dla uczniów Edukacji Domowej.

 

Przypominamy, że czwartek 24 czerwca jest dniem wolnym dla uczniów.

Zwrot podręczników:

uczniowie zwracają podręczniki w tym tygodniu. Należy przynieść je do klasy, gdzie wychowawca sprawdzi ich ilość i stan. Proszę pamiętać również o zwrocie innych pożyczonych lektur i książek.

Instrukcja Obsługi Nastolatka – cz. 3 „Współpraca”

„Współpraca”

Młodzież ma zdolność do współdziałania ograniczoną do wykonywania poleceń,

bądź działań przynoszących pożytek natychmiastowy i tylko sobie,

przy braku inicjatywy do włączania się w działania prospołeczne i o skutkach dalekich.

Pamiętaj o dekalogu dla rodziców i wychowawców:

  1. Nie upokarzaj dziecka, bo ono, tak jak ty, ma silne poczucie własnej godności.
  2. Staraj się nie stosować takich metod, których sam w dzieciństwie nie akceptowałeś.
  3. Pozwalaj dziecku dokonywać wyboru w miarę możliwości jak najczęściej.
  4. Jeżeli zachowałeś się wobec dziecka niewłaściwie, przeproś je i wytłumacz się. Nie bój się utraty autorytetu, dziecko i tak wie, kiedy popełniasz błędy.
  5. Nigdy nie mów źle o dziecku, w szczególności w obecności innych osób.
  6. Nie mów „zrobisz to, bo ja tak chcę” – jeżeli musisz czegoś zabronić, zawsze to uzasadnij.
  7. Jeżeli wydajesz polecenie dziecku, staraj się nie stać nad nim i mówić „z góry”.
  8. Nie musisz być za wszelką cenę konsekwentny, nie musisz być w zgodzie z innymi dorosłymi przeciwko dziecku, jeżeli wiesz, że to ono miało rację.
  9.  Gdy nie wiesz jak postąpić, pomyśl, jak ty poczułbyś się będąc dzieckiem.
  10. Staraj się być czasem adwokatem własnego dziecka.

Relacje rodzice – dzieci, dotychczas oparte na jednostronnym szacunku, zmieniają się w relacje, w których autorytet dorosłych jest rezultatem ich określonych postaw.

Przekształcanie to nie może jednak oznaczać pełnego partnerstwa i niwelowania różnic.Rodzice nadal wychowują swe dorastające dzieci, a nieodłącznym elementem tego wychowania są wymagania.

 

 

 

Partnerzy nie wymagają od siebie, raczej oczekują i proszą.

Nastolatki to nie dzieci. Każdy z nich w odrębny sposób, w innym tempie i rytmie, doświadcza zmian rozwojowych.
Dorośli muszą zrozumieć, że zmiany te wpływają na zachowanie dzieci.

Nasze dzieci potrzebują nas bardziej niż kiedykolwiek przedtem, ale potrzebują w zupełnie inny sposób.

 

 

Zachęcanie nastolatka do współpracy

Zamiast:                                      Spróbuj:

Rozkazywać                                  Opisz problem

Atakować                                       Opisz co czujesz

Obwiniać                                       Udziel informacji

Grozić i nakazywać                     Zaproponuj wybór

Wygłaszać „kazanie”…               Powiedz to jednym  słowem

Wytykać to, co jest złe                Określ swoje oczekiwania lub wartości

Złośliwych napomnień               Zrób coś zaskakującego

Zrzędzenia                                    Napisz liścik

 

Pamiętaj – żeby nastolatek usłyszał co do niego mówisz, niezbędne jest, aby czuł się szanowany.

Szacunek, aprobatę i uznanie dla dziecka budują pochwały.

Jak chwalić?

  1. Przyłap nastolatka na dobrym zachowaniu.
  2. Stwórz możliwość udzielenia nastolatkowi pochwały, złóż mu propozycję, której nie może odrzucić.
  3. Chwal za to, że nie zachowuje się „źle”.

 
“Jak zmotywować nastolatka do współpracy”: LINK

 

Zapraszamy do części 4: LINK

 

Tekst: Beata Ogonowska-Woźniak

Grafika: demotywatory.pl; deon.pl; hozelefka.pl; psychologiadziecka.org